Geen hoogdravende poespas. Gìn hòòge dùrpels, gratis toegang, gewoon alles in Gèèssel, in het Gèèssels, door en voor gewone mensen uit Gèèssel. En voor liefhebbers van daarbuiten natuurlijk. Wat vooral hen wel helpt: beetje creatieve geest bij het lezen van Gèèssels, spreektaal van Jo Plèk, Cor Caauw, Jantje Vloek, Fons d’n Bèls, Kìlleke van Boxtel, d’n Hìkkert, Harrieke d’n Haos, Jan Lul, Nillus, Trees Rees, Trul Daome, Harrieke de Klaore, Onthoofde Jan, Boer Burgers, Mìster Oodaasja, d’n Pierewaajer, M’riak’pel’ke, Pierenbèèrg, Bokkenhoek, ’t Jap, Gezwiene Waaj, d’n Zwiep, d’n Knipòòg, Piet Friet en de rest van het spul. To name a few. Alles om te raken, niks om te kwetsen. Heel gewoon dus, hoeveel specialer had je het gehad willen hebben?

Een dichtbundel, een expositie en een voorstelling met muziek en voordrachten. En dat alles Made in Gèèssel. Ziehier de oogst van (On-)Gerèmd Gèèssels. Gangmaker achter dit poëzieproject: Jos Creusen, alweer zijn halve leven wonend in mondain Oisterwijk. In 1956 per ongeluk geboren in textielstad Tilburg, in ‘t aauw Elizabeth. Zijn blije jeugd gesleten amper tien kilometer verderop, Moergestel, boeren- en schoenlappersdorp. Nou ja, Gèèssel liever. Want in zijn rijmelarijen neemt hij je mee terug naar zijn jeugd uit de hippiejaren zestig en zeventig. Die zelfs Gèèssel niet ongemoeid lieten. Resultaat: negentien gedichten,  hòst twintig bekaant, neergepend in (on-)gerèmd Gèèssels, moerstaal waarin ie wier gròòtgeschupt.

Zijn gloednieuwe dichtbundel draagt de pikante naam van één van zijn gedichten: Jan Lul & De JoJo’s. Waar Gèèssel het epicentrum van Midden-Brabant is, ja geografisch zelfs dat van de BeNeLux, ontbeert lokale spreektaal Gèèssels een officieel erkend schriftelijk statuut en structuur. Evenmin als het Brabants, de gesproken streektaal waarin het is ingebed. Sterker: het Brabants bestaat niet. Het Roosendaals schuurt er dichter tegen het Antwerps dan tegen het Helmonds. Het is een sociolect, dat Brabants, geen dialect zoals pakweg het Limburgs, om te zwijgen van een taal zoals het Fries. 

Expo en voorstelling

Voor het Gèèssels in zijn Jan Lul & De JoJo’s ontwikkelde Creusen zo zijn eigen statuut en structuur. Als ervaringsdeskundig spreker van huis uit én als linguïst die cum laude afstudeerde op het gebruik van Brabants en standaard-Nederlands in Midden-Brabant is hem dat toevertrouwd. Illustratief: hij geeft iedereen die vindt dat het anders moet groot gelijk.

En van illustratief gesproken: elk van zijn negentien gedichten kreeg minstens één illustratie mee. Van gelijkende portrettekeningen van karakteristieke dorpsgenoten die een hoofdrol spelen in de gedichten tot foto’s die de verbeeldingskracht van de aanschouwer aanspreken. Alles ontsnapt uit de creatieve geesten van Monique van den Bijgaart, Bart Trompenaars en Johan Pape. Ook allemaal made in Gèèssel. Of er tenminste geworteld, gepokt, gemazeld. Martin Peulen tekent voor de cover en achterflap, ook een Brabo en één van Nederlands bekendste schilders van dit moment.

Gedichten en illustraties verdienen een expositie. Die komt er dan ook. Ook in Gèèssel natuurlijk. Waar anders? En wel op zondag 6 september, in het Gildehuis van Sint Sebastiaan-Barbara aan ‘t Stokeind, bij het Sportpark, tegenover de sporthal. Meer nog: singer-songwriter Jacques Mees -de Nederlandse Bob Dylan, ook al Gèèssel– zette drie van de gedichten op muziek. Die voert hij live uit. En om de feestvreugd te verhogen, neuriet Gèèssels mirlitonfanfare De Klomp er vrolijk op los, door haar gefiguurzaagde kazoo’s, staaltje broederlijke huisvlijt. Mirlitonfanfare, daar zijn er wereldwijd verdomd weinig van, een haffeltje hooguit, maar Gèèssel heeft er toch maar mooi eentje, per ongeluk ook sinds 6 september, zij het 1938, op de kop af 88 jaar, erfgoed om te koesteren dus. De dichter zelf draagt voor uit eigen werk. En dat alles in die onmetelijke schietbaan van de handboogschuttersguld. Waarvan Sebastiaan beschermheilige is van pestlijders. En van boogschutters uiteraard. En Barbara van nog zoveel meer.

Aan de voorkant reikt een bekende Brabo (maar wie?) het eerste exemplaar van de bundel uit. Van achteren ontspoort de voorstelling in een Gèèsselse rap. Een wereldprimeur waarin Mees, Klomp en Creusen hun fratsen laten samensmelten. De expositie in Gildehuis Sint Sebastiaan-Barbara loopt van 11:00 tot 17:00 uur, de voorstelling fietst er van pakweg 13:00 tot 14:30 uur dwars mee tussendoor. Met dank aan de nodige fondsen en donaties is alles gratis toegankelijk. ‘ne zuuten inlòòp, maar zeker voor de voorstelling geldt: 100 stoelen=100 stoelen=VOL=OP. Voor de liefhebber zijn geëxposeerde gedichten met illustraties ter plekke te koop, evenals de rijk geïllustreerde dichtbundel, desgewenst met opdracht van en gesigneerd door de dichter. Ook hiervoor geldt OP=OP! Een eventueel restant gaat na de expo in de verkoop via uitgever, boekwinkels en lokale nering, wellicht Johan Heeft Het.

Gespecialiseerde uitgeverij

Maar hoezo in het Gèèssels? Waarom niet in het Nederlands gerijmelarijd? Daarmee bereik je toch een pak lezers meer? Dat dacht de dichter zelf ook toen hij z’n hoofd brak over het vinden van een serieuze uitgever. Lang verhaal kort beantwoordt hij de queeste in zowel zijn bundel als op de expositie. Ook hield hij al rekening met een uitgave in eigen beheer. Toch trok hij de stoute schoenen aan en toog naar drie uitgevers. Wie niet waagt, niet wint. Tot zijn stomme verbazing wilden ze alle drie maar al te gretig. Overvallen door die luxepositie besloot Creusen, eenmaal bekomen en tot tien geteld, te gaan voor Pix4Profs. Deze gespecialiseerde uitgeverij uit Dongen heeft een naam hoog te houden bij het uitbrengen van uitgerekend rijk geïllustreerd werk, waaronder werkelijk schitterende kunstboeken. Bovendien is de uitgever gek van gedichten, heeft hij ervaring met exposities en biedt hij hiervoor de nodige faciliteiten. Daarom Pix4Profs dus.

Veel dank is de auteur verschuldigd aan de ondersteunende adoptie van zijn poëzieproject door het bestuur van Stichting Podiumkunsten Oisterwijk, aan hand -en spandiensten door vrijwilligers van GUO-concerten Groeten Uit Oisterwijk en aan de fondsen en donateurs die rotsvast geloven in zijn poëzieproject: Stichting Cultuurfonds, Stichting Jacques de Leeuw, Gemeente Oisterwijk, Fundatie Jeanne van Diessen, Ondernemend Moergestel, Stichting Vrienden van Sint-Jan Moergestel. En niet in de laatste plaats kan dit project dit project niet zijn zonder de muzikanten Jacques Mees en De Klomp, de gildebroeders van Sint Sebastiaan-Barbara en de illustratoren Monique van den Bijgaart, Bart Trompenaars en Johan Pape. Waarin een bescheiden dorp zich zoal groots toont.

Over de auteur

Jos Creusen studeerde Letteren aan Tilburg University, met als expertise Taal & Migratie. Hij werkte als docent, adviseur Nederlandstalig onderwijs in Brussel, wetenschappelijk medewerker Nederlands als Tweede Taal voor volwassenen aan faculteit Letteren & Wijsbegeerte van Universiteit Leuven en landelijk projectmanager Nederlands als Tweede Taal voor volwassenen in opdracht van diverse ministeries in Nederland. Sinds kort voor zijn pensioen (tot sinds kort) geeft hij Nederlands aan expats in Tilburg.

Sinds eind jaren zeventig organiseert hij in sfeervolle locaties in en om zijn woonplaats jaarlijks internationale concertseries voor wie luisteren wil. Daarbij kruipen muzikanten en bezoekers als het ware op elkaars schoot. Eveneens sinds eind jaren zeventig publiceert hij met grote regelmaat: journalistiek, vakmatig, literair, columns. In 2020 verschijnt Dikke. Pret. Bonanza. bij Uitgeverij  Aspekt. In deze lijvige roman, met passages in het Gèèssels, blikt hij onder andere terug op zijn jeugd in Gèèssel. Erfgoed Brabant nomineerde zijn roman voor haar Zachte G Prijs. De roman ontving lovende kritieken, zoals:

“(…..) Wrange uithalen, afgewisseld met hilarische dorpstaferelen (…..)”
Tom Tacken – Brabants Dagblad

“(…..) Treffend boek qua inhoud en stijl (…..)”
Jace van de Ven – Brabant Cultureel

“(…..) Heel erg origineel. Ik zat er direct in. De schrijfstijl is lekker vlot, beeldend, poëtisch. De auteur heeft me kunnen raken. Een taalvirtuoos. Ik kan iedereen het boek aanraden **** (…..)”
Anneke van Dijken – Goodreads 

GUO-concertseries Groeten  Uit Oisterwijk: www.groetenuitoisterwijk.nl

Auteurswebsite: www.joscreusen.nl

Make Love!

Not War!

Enjoy Live Music!

Peace,

GUO-concerten Groeten Uit Oisterwijk